Sevmek Bir Sanat mıdır? Erich Fromm’un Sevme Sanatı Üzerine Bir Değerlendirme
Giriş
Modern dünyada sevgi çoğu zaman yalnızca romantik ilişkiler üzerinden tanımlanmakta ve geçici duygusal deneyimlere indirgenmektedir. Oysa Alman kökenli sosyal psikolog ve filozof Erich Fromm, The Art of Loving (Sevme Sanatı) adlı eserinde sevgiyi bir duygu olmaktan öte, öğrenilebilen ve geliştirilebilen bir “sanat” olarak tanımlar. Fromm’a göre insanlar çoğu zaman sevilmeyi öğrenmeye çalışırken, sevmeyi öğrenmeyi ihmal ederler. Bu yaklaşım, modern bireyin yalnızlık, yabancılaşma ve tüketim kültürü içerisinde sevgiye bakışını yeniden düşünmeye davet eder.
Sevgi: Pasif Bir Duygu Değil, Aktif Bir Eylem
Fromm’un temel görüşlerinden biri, sevginin pasif bir his değil; aktif bir üretim biçimi olduğudur. Sevgi, yalnızca birine karşı yoğun duygular beslemekten ibaret değildir. Gerçek sevgi; ilgi göstermek, sorumluluk almak, saygı duymak ve karşımızdaki kişiyi anlamaya çalışmak gibi bileşenlerden oluşur. Bu nedenle sevgi emek gerektirir. Bir insanı sevmek, onun gelişimini önemsemek ve bireyselliğine alan tanımak anlamına gelir.
Günümüz dijital çağında ilişkilerin hızlanması, anlık iletişim kültürü ve yüzeysel bağların artışı, Fromm’un görüşlerini daha da anlamlı hâle getirmektedir. İnsanlar çoğu zaman sevginin kolay ve kendiliğinden gelişen bir şey olduğunu düşünse de, Fromm sevmenin disiplin, sabır ve bilgi gerektirdiğini savunur.
Tüketim Toplumu ve Yalnızlık
Fromm’a göre modern kapitalist toplum, insan ilişkilerini de bir tür “alışveriş” mantığına dönüştürmektedir. İnsanlar, ilişkileri bir yatırım gibi değerlendirebilmekte; sevgi, karşılıklı fayda beklentisi içinde şekillenebilmektedir. Bu durum bireylerde derin bir yalnızlık ve yabancılaşma hissi yaratır.
Özellikle sosyal medya çağında görünürlük, beğeni ve sürekli onay arayışı, insanların duygusal ilişkilerini etkileyebilmektedir. Birçok insan kalabalıklar içinde görünse de duygusal anlamda yalnız hissedebilmektedir. Fromm’un sevgi anlayışı, bu yalnızlığa karşı daha bilinçli ve derin bağlar kurmanın önemini vurgular.
Sevginin Türleri
Fromm, sevgiyi yalnızca romantik aşk ile sınırlamaz. Ona göre sevgi farklı biçimlerde ortaya çıkabilir:
- Kardeşçe sevgi: İnsanlara karşı evrensel empati ve dayanışma duygusu.
- Anne sevgisi: Koşulsuz koruma ve bakım verme biçimi.
- Erotik sevgi: İki kişi arasında derin bağ kurmayı hedefleyen romantik ilişki.
- Kendini sevme: Sağlıklı benlik saygısı ve öz değer bilinci.
- Tanrı sevgisi: Manevi bağ ve anlam arayışı.
Bu yaklaşım, sevginin yalnızca iki kişi arasında yaşanan romantik bir deneyim olmadığını; insanın dünyayla kurduğu ilişki biçimini de belirlediğini göstermektedir.
Sonuç
Erich Fromm’un Sevme Sanatı adlı eseri, sevginin tesadüfen yaşanan bir duygu değil; öğrenilmesi gereken bir beceri olduğunu savunmaktadır. Sevgi; sabır, dikkat, anlayış ve emek gerektirir. Modern toplumun hız ve tüketim odaklı yapısına rağmen, daha anlamlı ilişkiler kurabilmek için sevmenin bir sanat olarak görülmesi önemli bir yaklaşım sunmaktadır. Belki de insanın en büyük öğrenme süreçlerinden biri, gerçekten sevebilmeyi öğrenmektir.
Kaynakça (APA 7)
Fromm, E. (1956). The art of loving. Harper & Brothers.
Fromm, E. (2019). Sevme sanatı (Y. Salman, Çev.). Say Yayınları. (Orijinal eser 1956 yılında yayımlanmıştır)
Bauman, Z. (2003). Liquid love: On the frailty of human bonds. Polity Press.
Hooks, B. (2000). All about love: New visions. William Morrow.
Yorumlar
Yorum Gönder