Sevginin ve Şiddetin Kaynağı: İnsan Kalbinin İki Yönü

Sevginin ve Şiddetin Kaynağı: İnsan Kalbinin İki Yönü

Giriş

Erich Fromm, Sevginin ve Şiddetin Kaynağı adlı eserinde insan doğasına dair en temel sorulardan birini ele alır: İnsan neden sever ve neden şiddete başvurur? Fromm’a göre bu iki eğilim, biyolojik bir kaderden ziyade insanın içinde bulunduğu toplumsal, kültürel ve psikolojik koşulların bir sonucudur. Sevgi de şiddet de öğrenilir; beslenir ya da köreltilir.

Sevgi: Aktif Bir Tutum

Fromm için sevgi, romantik ya da duygusal bir anlık hâl değil; bilinçli, üretken ve etik bir eylemdir. Sevgi; sorumluluk, saygı, bilgi ve emek gerektirir. Modern toplumda sevginin çoğu zaman pasif bir duyguya indirgenmesi, insanın başkalarıyla kurduğu bağları zayıflatır. Bu zayıflık, yabancılaşmayı ve içsel boşluğu beraberinde getirir.

Fromm’a göre gerçek sevgi, insanın kendisiyle ve dünyayla kurduğu sağlıklı ilişkinin sonucudur. Kendini tanımayan ve kabul etmeyen birey, başkasını sevme kapasitesini de yitirir.

Şiddet: Sevginin Yokluğu Değil, Yerine Geçeni

Şiddet, Fromm’a göre doğrudan kötülükten değil; sevgisizlikten, korkudan ve güçsüzlük hissinden doğar. Birey kendini etkisiz, değersiz ya da tehdit altında hissettiğinde, kontrol duygusunu yeniden kazanmak için şiddete yönelebilir. Bu nedenle şiddet, güçten çok zayıflığın ifadesidir.

Otoriter sistemler ve baskıcı toplumsal yapılar, şiddeti normalleştirerek bireyin sorumluluk duygusunu bastırır. Böylece insan, kendi eylemlerinin etik sonuçlarıyla yüzleşmek yerine itaati seçer.

Modern Toplum ve Yabancılaşma

Fromm, modern kapitalist toplumun insanı üretken bir özne olmaktan çıkarıp tüketen bir nesneye dönüştürdüğünü savunur. Bu durum, bireyin hem kendisine hem de başkalarına yabancılaşmasına yol açar. Yabancılaşan insan, sevgi yerine sahip olmayı; anlayış yerine kontrol etmeyi tercih eder. Şiddet, bu bağlamda yapısal bir sorun hâline gelir.

Sonuç

Sevginin ve Şiddetin Kaynağı, insanın iyi ya da kötü olmaya mahkûm olmadığını; seçimleriyle şekillendiğini vurgular. Sevgi, cesaret ve bilinç gerektirirken; şiddet çoğu zaman kaçışın ve korkunun ürünüdür. Fromm’un düşüncesi, günümüz dünyasında artan kutuplaşma ve şiddet ortamında hâlâ güçlü bir etik pusula sunmaktadır.

---

Kaynakça (APA 7)

Fromm, E. (1997). The anatomy of human destructiveness. Henry Holt and Company.

Fromm, E. (2006). To have or to be? Continuum.

Fromm, E. (2013). The art of loving. Bloomsbury Academic.

Fromm, E. (2019). Sevginin ve şiddetin kaynağı (Çev. A. Arıtan). Say Yayınları. (Orijinal eser 1973’te yayımlanmıştır)

Bauman, Z. (2003). Liquid love: On the frailty of human bonds. Polity Press.